2026 Nobel Fizik Ödülü sahibini buldu! Buzun altından gelen keşfe ödül

• Nobel Fizik Ödülü, IceCube Nötrino Gözlemevi'ne yaptığı katkılar ve astrofiziksel yüksek enerjili nötrinoların keşfi nedeniyle Francis Halzen'e verildi.
• IceCube Nötrino Gözlemevi, Antarktika'da yaklaşık 1 kilometreküplük buz kütlesine yerleştirilen sensörlerden oluşuyor ve 2013'te Samanyolu dışı kaynaklardan gelen yüksek enerjili nötrinoları tespit etti.
• 12 milyon İsveç kronu değerindeki ödül, 10 Aralık'ta Stockholm'de İsveç Kralı XVI. Carl Gustaf tarafından takdim edilecek.

Nobel ödüllerinde fizik dalının kazananı belli oldu. Ödül, evrenin en uç bölgelerinden gelen nötrinoları Antarktika buzunun derinliklerinde yakalayan dev gözlemevinin öncüsü Francis Halzen'e verildi.

ÖDÜL GEREKÇESİ AÇIKLANDI

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, ödülün Halzen'e "IceCube Nötrino Gözlemevi'ne yaptığı belirleyici katkılar ve astrofiziksel kökenli yüksek enerjili nötrinoların keşfi" nedeniyle verildiğini duyurdu. Nobel Fizik Komitesi Başkanı Mark Pearce, "Francis Halzen, bize olağanüstü bir araç kazandıran uluslararası bir araştırmacı ve mühendis ekibine liderlik etti" dedi.

BUZUN İÇİNDEKİ IŞIK İZLERİ

IceCube Nötrino Gözlemevi, Güney Kutbu'nda yaklaşık 1 kilometreküplük buz kütlesinin içine yerleştirilen sensörlerden oluşuyor. Bir nötrino atom çekirdeğiyle çarpıştığında ortaya çıkan ışık parlaması, berrak buzul içindeki sensörler tarafından izlenebiliyor. Bölgenin dış etkilerden uzak olması ve deprem riski taşımaması, gözlemevini bu tür ölçümler için elverişli kılıyor.

FİKİR 1980'LERE DAYANIYOR

Halzen, Antarktika buzuna gömülü ışık sensörleriyle nötrino tespit etme fikri üzerinde 1980'lerin sonunda çalışmaya başladı. IceCube'un öncülü olan AMANDA projesini yürüten Halzen, ardından çok daha büyük ölçekli IceCube'un geliştirilmesine liderlik etti. 2010'da tam kapasiteyle çalışmaya başlayan gözlemevi, 2013'te Samanyolu dışındaki kaynaklardan gelen yüksek enerjili nötrinoları tespit etti.

FRANCIS HALZEN KİMDİR?

Francis Halzen, 23 Mart 1944'te Belçika'nın Tienen kentinde doğdu. Louvain Üniversitesi'nde fizik eğitimi alan ve doktorasını burada tamamlayan Halzen, ABD'deki Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak görev yapıyor. IceCube projesinin baş araştırmacısı olan Halzen, daha önce Balzan Ödülü ve Bruno Pontecorvo Ödülü gibi çok sayıda uluslararası ödül almıştı.

ÖDÜL 10 ARALIK'TA VERİLECEK

12 milyon İsveç kronu (yaklaşık 1,2 milyon dolar) değerindeki Nobel Fizik Ödülü, 10 Aralık'ta Stockholm'de düzenlenecek törende İsveç Kralı XVI. Carl Gustaf tarafından takdim edilecek. Nobel ödüllerinde sırada yarın açıklanacak kimya ödülü bulunuyor.