Karabük Üniversitesinin lidar projesi TÜBİTAK 1002-A kapsamında desteklendi

Karabük Üniversitesi tarafından hazırlanan, yapay zeka ve lazer tarama teknolojilerini bir araya getiren araştırma projesi, TÜBİTAK 1002-A Hızlı Destek Programı kapsamında desteklenmeye hak kazandı.

Bilişim Teknolojileri Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi Dr. Hacer Kübra Sevinç tarafından yürütülen "Hava Lidar Nokta Bulutlarının Transformer Tabanlı Semantik Segmentasyonunun Açıklanabilir Yapay Zeka ile İncelenmesi" başlıklı projenin danışmanlığını Rektör Yardımcısı ve Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Rakıp Karaş üstlendi.

Proje kapsamında havadan gerçekleştirilen lazer taramalarıyla elde edilen 3 boyutlu verilerin yapay zeka kullanılarak analiz edilmesi ve yapay zekanın karar verme süreçlerinin açıklanabilir hale getirilmesi amaçlanıyor.

Sevinç, AA muhabirine, şehirlerin planlanması, binaların tespit edilmesi, yeşil alanların izlenmesi ve doğal çevrenin incelenmesi gibi birçok alanda 3 boyutlu haritalama teknolojilerinden yararlanıldığını söyledi.

Bu teknolojilerden biri olan lidarın (ışık algılama ve mesafe ölçme) uçak veya insansız hava araçlarına yerleştirilen lazer tarayıcılar aracılığıyla yeryüzündeki nesnelerin konumlarını ve yüksekliklerini ölçebildiğini belirten Sevinç, şunları kaydetti:

"Böylece binalar, ağaçlar, yollar ve arazi yüzeyi milyonlarca 3 boyutlu noktadan oluşan dijital verilerle temsil edilebiliyor. Bu kadar büyük miktardaki verinin tek tek insanlar tarafından incelenmesi oldukça zaman alıyor. Yapay zeka teknolojileri ise bu noktaları otomatik olarak analiz ederek hangi alanların bina, bitki örtüsü veya zemin olduğunu belirlemeye yardımcı oluyor."

Sevinç, projenin temel araştırma konusunun, yapay zekanın yalnızca doğru tahminlerde bulunması olmadığını, aynı zamanda bu tahminleri hangi bilgilere dayanarak yaptığının anlaşılması olduğunu ifade ederek, "Örneğin yapay zeka bir grup üç boyutlu noktayı bina olarak sınıflandırdığında, bu kararın alınmasında noktaların yüksekliğinin, geometrik yapısının veya çevresindeki diğer noktalarla ilişkisinin ne kadar etkili olduğu araştırılacak." dedi.

Altı ay sürmesi planlanan proje kapsamında, üç boyutlu lidar verilerini analiz eden yapay zeka modelinin karar süreçlerinin farklı açıklanabilir yapay zeka yöntemleriyle değerlendirileceğini anlatan Sevinç, şöyle konuştu:

"Elde edilen bulgular karşılaştırılarak modelin hangi durumlarda başarılı olduğu ve hangi koşullarda hata yapabildiği araştırılacak. Çalışmadan elde edilecek bilimsel sonuçların, gelecekte akıllı şehir uygulamaları, üç boyutlu şehir modelleme, arazi kullanımı analizi, çevresel izleme ve coğrafi bilgi sistemleri alanlarında geliştirilecek yapay zeka çözümlerine katkı sunması bekleniyor."