Emeklinin alım gücünün yükseltilmesi için refah payı üzerinden ek ödeme formülü öne çıktı. Öncelikle ocakta yüzde 10 olması beklenen enflasyon zammı yapılacak. Ortalama yüzde 15 ilave ödeme ile 1,1 trilyonluk kaynak aktarılacak. En düşük emekli maaşı böylece 30 bin liraya çıkacak. Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın açıkladığı emekliye ek ödeme formülü netleşiyor. Seyyanen zam ve refah payı alternatifleri üzerinde çalışma yapılırken, refah payı üzerinden ek ödeme formülü öne çıktı. İşte ek ödemeye ilişkin tüm detaylar...
Emeklinin alım gücünü artırmak için refah payı üzerinden ek ödeme formülü öne çıktı. (Fotoğraflar: Takvim Foto Arşivi)
Emekliye zamda ilk adım, temmuz-aralık dönemine ilişkin enflasyon farkının emekli maaşlarına yansıtılması olacak. OVP ve bütçe hedefleri başta olmak üzere yıl sonu enflasyon tahminleri ortalaması SSK ve BAĞ-KUR emeklilerine yüzde 10, memur emeklilerine ise yüzde 8 civarında zam yapılması yönünde şekilleniyor.
Yüzde 10 zammı öngören en güçlü senaryoya göre 25 bin TL emekli maaşı alan bir SSK ve BAĞ-KUR emeklisinin zamlı maaşı 27 bin 500 TL'ye yükselecek. 30 bin TL olan maaş ise 33 bin TL'ye, 40 bin TL düzeyindeki maaşlar ise 44 bin TL'ye çıkacak.
Ocakta emekliye yüzde 10 zam beklentisi öne çıkıyor.
En düşük emekli maaşına (taban aylık) yapılacak artışı hükümet yasa ile belirliyor. Son dönemde en düşük emekli maaşına SSK ve BAĞ-KUR'lulara yapılan zam oranı doğrultusunda artış yapılıyor. Mevcut 23 bin 552 TL'lik taban aylığa yüzde 10 oranında artış uygulanması durumunda en düşük emekli maaşı yaklaşık 25 bin 907 TL'ye, yukarı yuvarlanarak 26 bin TL'ye yükselecek. Aralık ayı sonu veya Ocak 2027'de en düşük emekli maaşına yapılacak zamma ilişkin yasa düzenlemesini Meclis'te kanunlaştırmak zorunda.
Memur emeklileri ise toplu sözleşme zammı ve enflasyon farkı hesabına göre zam alıyor. Memur emeklisine 2027 yılı ilk altı aylık dönem için toplu sözleşme zammı yüzde 5 olarak uygulanacak. En düşük memur emeklisinin ocak ayı aylığı yüzde 8 senaryosuna göre 31 bin 528 liradan 34 bin 50 lira seviyesine ulaşacak. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının teknik çalışmalarını yürüttüğü emekliye ek ödemede masadaki formüller "seyyanen zam", "refah payı" ekseninde şekilleniyor.
Hazırlanmakta olan etki analizi bu iki formül üzerinden hazırlanıyor. Her formüle göre ne kadar ilave kaynak gerektiği hesaplanıyor.
Ek ödemede prim, yaş ve gün sayısı belirleyici olacak.
Yürütülen çalışmada refah payı ekseninde ek ödeme yapılması formülü öne çıktı. Bu şekildeki ek ödemede miktarı belirlemek için üç kriter esas alınacak. Bu kriterler emeklilik maaşının bağlanmasında da dikkate alınan "prim ödemesi", "prim gün sayısı" ve "yaş" şeklinde sıralanıyor. Ayrıca bu kriterler dışında 17 milyon 860 bin emeklinin her birine Emekli Sandığı, SSK ve BAĞ-KUR ile yurt dışı emeklisi olması, yaşı, çalışıyor veya çalışmıyor olması gibi özellikler de dikkate alınarak ek ödeme miktarı planlanacak.
Refah payını belirlemek için "prim basamakları" oluşturulması planlanıyor. Her prim basamağı için bir ek ödeme miktarı belirlenecek. İlk basamak 3 bin 600 prim gününden başlayacak. Örneğin 4 bin 700, 9 bin ve üzeri gibi prim günü gibi 3 veya 4 ayrı basamak oluşturulacak. Bir emeklinin ne kadar prim ödemesi ve prim gün sayısı varsa, o kadar miktarda ek ödeme alacak.
Her emeklinin ne kadar alacağına ilişkin etki analiz çalışması yapılırken, mevcut ödeneklere ilave olarak 1,1 trilyon TL'lik kaynak öngörülüyor. Bu amaçla vazgeçilen eşel-mobil destek uygulamasıyla şimdiden 500 milyar civarında bir kaynak alanı açılmış durumda. Ortalama en az yüzde 15 ilave ödeme hesaplanıyor. Nihai artış oranı; ayrılacak ödeneğin miktarına, hangi emeklileri kapsayacağına ve yaş-prim günü kriterlerinin nasıl uygulanacağına göre şekillenecek.
AYLIKLAR KAÇ LİRAYA ÇIKACAK?
Ortalama en az yüzde 15 ek ödeme tahminine göre enflasyon artışının yansıtılarak 23 bin 552'den 26 bin TL'ye çıkacak olan en düşük emekli maaşının 29 bin 900-30 bin TL'ye çıkması bekleniyor. Ocak ayı aylığı yüzde 8 senaryosuna göre 31 bin 528 liradan 34 bin 50 lira seviyesine çıkması öngörülen en düşük memur emeklisinin cebine ise yüzde 15 ek ödeme ile 39 bin 158 TL'ye çıkabileceği hesaplanıyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI AYRI PAKET
Kamuoyunda "Vatandaşlık maaşı" olarak bilinen "Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi" (GETAD) çalışmasının emekliye ek ödeme paketinin içinde olduğu yönünde yanlış bir algı söz konusu. AK Partili kaynakların verdiği bilgiye göre vatandaşlık maaşı "sosyal destek" programı ekseninde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından emekliye ek ödeme çalışmasının tamamen dışında yürütülüyor. Bu paket içinde etki analiz çalışmaları yürütülüyor. Bölgesel dengeler ekseninde il il, hane hane "gelir seviyesi haritası" çıkarılıyor. İlk belirlemelere göre 2,5 milyon haneye 1,35 trilyon TL destek ödemesi planlanıyor.
Emekliler için yüzde 15 ek ödeme senaryosu hesaplanıyor.
Vatandaşlık maaşı destek ödemelerinden en düşük emekli maaşı (23 bin 552 TL) ve altında aylığı olan emekliler ile asgari ücretliler de yararlanabilecek. Yardım miktarının aylık asgari ücretin üçte biri (9 bin 358 TL) seviyesinde olması öngörülüyor. Destek ödemelerinin elektrik, doğal gaz, barınma ve yakacak yardımını içeren "konut desteği", çocuk yardımı, kira ve abonelik faturaları desteği ile gıda yardımı kalemlerinde yapılması planlanıyor.
En düşük emekli maaşında 30 bin TL beklentisi oluştu.
EŞİTLİK İLKESİNE AYKIRILIK OLACAK MI?
Kaynaklar, her emekliye aynı oranda ek ödeme yapılmamasının Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olup olmayacağı konusunda ise şu değerlendirmeyi yaptı:
"Anayasa'ya aykırı olamaz. Emekli maaşı bağlanması için yaş, prim miktarı, prim süresi belirleyici. Herkes eşit prim ödemiyor, aynı yaşta değil. Asla Anayasa'ya aykırı olmaz. Vatandaş diyor ki, '360 prim ödemiş 12 bin 500 alıyor. Ben 7 bin gün ödemişim, ikimize de 23 bin 552 TL maaş veriyorsun. Bu adil mi?' diye sorguluyor. Süresi çoksa, prim ödemesi fazlaysa ek ödemesi de çok olur, az ise daha az alırsın. Adalet ve hakkaniyeti ancak böyle sağlayabilirsin. Birinin yüksek, diğerinin aşağıda kalması kendi içinde bulunduğu şartlardan kaynaklanıyor. Daha yüksek prim ödeseydi daha yüksek ödeme alabilirdi."
Kaynak: Takvim
